Áherslur Fjölskylduhjálpar Íslands hafa verið harðlega gagnrýndar í fjölmiðlum undanfarna daga, enda virðast skjólstæðingar ekki sitja við sama borð. Athæfið hefur eðlilega verið gagnrýnt harðlega af félagsmálaráðherra, formönnum velferðar- og mannréttindaráðs og öðrum kjörnum fulltrúum. Framkvæmdastýra Fjölskylduhjálpar hefur nú viðurkennt að um mistök hafi verið að ræða, en segir þó að sárt sé að horfa upp á einstæðar mæður sem þurfi frá að hverfa.

Það er með öllu óásættanlegt að fólki skuli vísað frá á grundvelli þjóðernis en er það ekki óásættanlegt að fólki skuli vísað frá yfir höfuð? Er ásættanlegt að flokka fólk? Hverjir mega flokka fólk og eftir hverju má flokka?

Íslenskt velferðarsamfélag

Allt frá lýðveldisöld hefur velferð einstaklinga verið að hluta í samfélagslegri ábyrgð, en fyrstu merki þess má rekja aftur til Grágásar þar sem helstu verkefni löghreppa snerust um fjallskil og framfærslu ómaga. Samkvæmt núgildandi lögum er hlutverk sveitarfélaga fyrst og fremst að vinna að sameiginlegum velferðarmálum íbúanna. Íslenskum sveitarfélögum er m.a. skylt að veita húsaskjól og lágmarksframfærslu þegar á þarf að halda. Lágmarksframfærsla er þó ekki skilgreind í lögum, né heldur á hvaða stigi sveitarfélögum beri að axla sínar skyldur.

Hjá Reykjavíkurborg hafa verið settar nokkuð skýrar reglur um velferð borgarbúa. Fjárhagsaðstoð er veitt að uppfylltum ákveðnum skilyrðum og sama gildir um félagslegt húsnæði. Að sama skapi er hægt að fá húsaleigubætur og sérstakar húsaleigubætur, niðurgreiðslu á tómstundum, skólamáltíðum og leikskólum ef á þarf að halda og skilyrði eru uppfyllt. Einstæðir foreldrar og námsmenn fá afslátt af leikskólagjöldum, öryrkjar fá afslátt gegn framvísun skírteina í sund og nemar gegn framvísun sérstakra korta í strætó. Allt er þetta gert til að tryggja aðgengi þessara hópa að grunnþjónustu sem er vel. Hvort réttri aðferð er beitt er aftur á móti pólitísk spurning sem verður æ áleitnari.

Velferð eða ölmusa?

Samhliða velferðarkerfi hins opinbera hafa líknarfélög á borð við Torvaldsensfélagið, Mæðrastyrksnefnd og Fjölskylduhjálp gegnt veigamiklu hlutverki um langt skeið, m.a. með matar- og fatagjöfum til fólks í neyð. Tilurð og mikilvægi þessara félaga vekur spurningar um hversu raunverulegt íslenskt velferðarsamfélag sé þegar allt kemur til alls. Er það raunverulega svo að allir einstaklingar samfélagsins búi við mannsæmandi aðstæður? Hafa allir jafnan aðgang að heilbrigði og velferð á Íslandi?

Án þess að ég ætli að gera lítið úr alvarleika þess að flokka fólk eftir þjóðerni, þá verður hið opinbera að líta í eigin barm. Velferðarþjónusta Reykjavíkurborgar með öllum sínum skilyrðum, afsláttarkjörum og tilfærslum gerir einmitt kröfu um flokkun fólks. Eigi hér raunverulegt velferðarsamfélag að ríkja verður grunnþjónustan að vera aðgengileg öllum, óháð efnahag eða öðrum hamlandi þáttum. Þannig ættu líknarfélög í raun að vera óþörf.

Vinstri grænt velferðarsamfélag

Á sveitarfélögunum hvílir mikil ábyrgð, enda eru þau samfélög fólks sem hafa gert með sér samning um að sinna ákveðnum grunnþáttum mannlífsins. Við rekum saman leik- og grunnskóla, frístundaheimili, gatnakerfi, almenningssamgöngur og félagslegt net sem þarf að vera til staðar fyrir okkur öll. Þessi þjónusta er fjármögnuð með hlutfalli af launum okkar og við eigum öll að geta notið hennar – skilyrðislaust.

Vinstri græn hafa um langt skeið lagt áherslu á að grunnþjónusta sveitarfélaga verði gjaldfrjáls og að allir íbúar geti notið hennar. Sérstaklega brýnt er að öll börn geti notið leik- og grunnskóla án endurgjalds. Nauðsynlegt er að ganga alla leið í þessum efnum, enda má það ekki vera þannig að þjónusta sem fjármögnuð er af okkur öllum í sameiningu reynist sumum of dýr.

Velferðarsamfélag er samfélag þar sem grunnþjónustan er í samfélagslegri ábyrgð, þar sem allir fá notið grunnþjónustu og þar sem félagslegt net er til staðar þegar á þarf að halda. Í velferðarsamfélagi þarf fólk ekki að framvísa skírteinum. Í velferðarsamfélagi er ekki þörf á líknarfélögum til að tryggja fólki nauðþurftir heldur geta allir íbúar lifað með reisn og notið sjálfsagðrar grunnþjónustu í hvívetna

Greinin birtist í Morgunblaðinu 31. mars 2010.

Það vakti nokkra kátínu á borgarstjórnarfundi í dag þegar ræða mín um frístundir barna fór að snúast um hringtorg. Eðlilega – ég geri mér grein fyrir að langt er seilst – en þó er nauðsynlegt að skoða stóru myndina og ræða það hvar og hvenær sjónarmið og hagsmunir barna eru tekin inn í pólítíska umræðu og ákvarðanatöku.

Frístundir barna eru með mjög ólíku sniði í hverfum borgarinnar. Sum börn geta gengið allra sinna ferða á meðan önnur börn þurfa á mun flóknari samgönguháttum að halda - oft þannig að almenningssamgöngur duga ekki til. Borgaryfirvöld hafa á undanförnum misserum brugðist við með sérstökum aukafjárveitingum í þágu almenningssamgangna fyrir börn, með frístundastrætóum og félagarútum. Að sama skapi hafa endurbætur og lagfæringar á gönguleiðum verið framkvæmdar og hávær krafa er uppi um frekara átak í þeim efnum.

Á fundinum talaði ég alls ekki gegn því að farið yrði í þessar lagfæringar – hvorki á almenningssamgöngukerfinu né á gönguleiðum. Ég benti þó á að þessi vinnubrögð yrðu að heyra sögunni til, það má ekki vera þannig að börn og þeirra hagsmunir gleymist eða verði útundan við skipulagningu og útfærslu á borginni og þjónustu hennar. Það er ekki boðlegt að fyrst sé ákvörðunin tekin og svo sé farið  eftirá í lagfæringar og endurbætur til að koma til móts við börnin.

Þá komum við að hringtorgunum. Ég er fullorðin kona og hef haft bílpróf í næstum tuttugu ár. Ennþá þarf ég þó að einbeita mér í akstri um hringtorg – og ekki síður þegar ég er fótgangandi nærri slíkum mannvirkjum. Hvernig í ósköpunum á að útskýra fyrir grunnskólabörnum hvað beri að varast þegar gengið er yfir að- og útkeyrslur á hringtorgum? -Hvenær eru bílarnir að stoppa fyrir öðrum bílum og hvenær eru þeir að stoppa fyrir þeim sem eru fótgangandi?

Hringtorg eru gerð til þess að greiða fyrir bílaumferð á gatnamótum og virka ágætlega sem slík. Þau eru afleit fyrir gangandi og hjólandi og um þau gilda reglur sem eru allt of flóknar til að hagsmunir barna hafi verið hafðir að leiðarljósi við hönnun þeirra.

Borgaryfirvöldum ber að hafa hagsmuni allra borgarbúa að leiðarljósi við alla ákvarðanatöku, sama hvort það er á vettvangi leikskóla, frístunda, skipulags eða samgöngumannvirkja – því jafnvel þótt tengslin séu oft vandséð, þá eru þau til staðar í öllum tilfellum.

Í ljósi fjölmiðlaumfjöllunar undanfarinn sólarhring um framkvæmd forvals Vinstri grænna í Reykjavík vil ég koma mínum sjónarmiðum á framfæri. Það er í raun ekki margt sem ég hef við úrskurð kjörstjórnar að bæta eða yfirlýsingu sem síðar var send út. Þar kemur fram að forvalið fór fram í samræmi við settar reglur og með sama sniði og árin 2007 og 2009 og öll tvímæli tekin af um kosningasvindl.

Lesa afganginn af þessari færslu »

Þá er forvali Vinstri grænna í Reykjavík lokið. Þar kom berlega í ljós að Vinstri græn hafa mikinn hug á að vinna sveitarstjórnarkosningarnar í vor, enda var þátttakan afar góð. Ég er glöð og þakklát með það traust sem félagar mínir sýndu mér og staðráðin í að standa undir því á komandi kjörtímabili. Að sama skapi er ég afskaplega ánægð með þann hóp fólks sem valinn var til verka og sannfærð um að hann mun vinna frábært starf á næstu fjórum árum.

Lesa afganginn af þessari færslu »

Á morgun munum við Vinstri græn í Reykjavík velja fólk í sex efstu sæti framboðslistans til borgarstjórnarkosninganna í vor. Eftir u.þ.b. sólarhring verður ljóst hver kemur til með að leiða listann. Þar sem ég ligg nú lasin í rúminu, spennt yfir því sem verða vill, hef ég verið að hugsa um og rifja upp helstu atburði undanfarinna fjögurra ára.

Lesa afganginn af þessari færslu »

Því hefur lengi verið haldið fram að á sveitarstjórnarstiginu séu kjörnir fulltrúar yfirleitt sammála, enda sé verið að fjalla um svo sjálfsagða grunnþjónustu að fátt skilji áherslur stjórnmálaflokkanna að. Það má vera að kjörnir fulltrúar í sveitarstjórnum séu oftar sammála en kjörnir fulltrúar á Alþingi, ég hef ekki kannað það sérstaklega, en það skiptir engu að síður gríðarlega miklu máli hvaða flokkar eru í meirihluta. –Og líklega skiptir það enn meira máli nú þegar þröngt er í búi.

Lesa afganginn af þessari færslu »

Fyrir nokkrum dögum bloggaði ég um alla þá vinnu sem þarf að eiga sér stað til að fyrsta vinstrisinnaða ríkisstjórn sögunnar geti komið áherslum sínum á framfæri. Sú færsla fjallaði um eina afmarkaða stofnun í einu afmörkuðu ráðuneyti – RÚV ohf. Ákvörðun umhverfisráðherra um að staðfesta ekki skipulag fyrir virkjanir í neðri Þjórsá er annað dæmi.

Lesa afganginn af þessari færslu »

Ég hef svo sem ekki farið varhluta af þeim áhrifum sem hægt er að hafa með þátttöku í sveitarstjórnum, en gerði mér ekki grein fyrir því hversu lengi þau vara fyrr en fyrir stuttu. Áhrifa Árna Þórs Sigurðssonar gætir enn í Reykjavík, enda var hjólreiðaáætlun sem hann mælti fyrir á sínum síðasta borgarstjórnarfundi haustið 2007 samþykkt í dag.

Lesa afganginn af þessari færslu »